|
Skuteczne zarządzanie
jako narzędzie zapobiegania wypadkom przy pracy.
Każdego roku blisko 5
milionów ludzi w Unii Europejskiej ulega wypadkom przy
pracy. Wynikiem tych wypadków jest nieobecność
poszkodowanych osób w pracy trwająca dłuższej niż 3 dni,
co w sumie daje około 146 milionów utraconych dni
pracy11. Niektóre wypadki powodują trwałą niezdolność
zarówno do wykonywania pracy jak i do funkcjonowania
poza nią. Wypadki przy pracy dotyczą wszystkich gałęzi
przemysłu. Do wypadków tych można zaliczyć
poślizgnięcia, potknięcia, upadki, obrażenia spowodowane
przez spadlające, ostre lub gorące przedmioty oraz
wypadki związane z obsługą pojazdów i maszyn. Jednak
wielu tego typu wypadkom można zapobiec dzięki
właściwemu zarządzaniu.
Koszty wypadków przy pracy są wysokie i obejmują koszty
związane z:
- Wypłatą zasiłków chorobowych, płacami za pracę w
nadgodzinach, zapewnieniem zastępstw na czas
nieobecności poszkodowanego w pracy, wcześniejszym
przejściem na emeryturę, rekrutacją nowych pracowników,
przekwalifikowaniem dotychczasowych pracowników;
- przerwami w produkcji oraz w prowadzeniu działalności gospodarczej;
- uszkodzeniem maszyn, zniszczeniem materiałowi
produktów;
- czasem przeznaczonym na dochodzenie powypadkowe oraz
usunięcie skutków wypadków;
- wzrostem składki ubezpieczeniowej, kosztami prawnymi;
- obniżonym morale pracowników.
Odpowiedzialność za dobre zarządzanie.
Zgodnie z dyrektywami Unii Europejskiej odpowiedzialność
za bezpieczeństwo i zdrowie pracowników spoczywa na
pracodawcy. Dyrektywa ramowa 89/391 EWG zawiera ogólne
wymagania dotyczącej zarządzania bezpieczeństwem i
higieną pracy oraz oceny ryzyka zawodowego i jego
prewencji.
Wymagania tej dyrektywy zostały wdrożone do prawa
wszystkich państw członkowskich. Przy czym krajowe
przepisy prawne mogą zawierać dodatkowe wymagania w tym
zakresie. Do obowiązków pracodawcy należy prowadzenie
oceny ryzyka zawodowego oraz podejmowanie działań
zapobiegawczych zamierzających do ochrony zdrowia
pracowników i zapewnienia im bezpieczeństwa,
rejestrowanie wypadków przy pracy i chorób zawodowych,
szkolenie i informowanie pracowników oraz zapewnienie
konsultacji z nimi, a także zapewnienie współpracy i
koordynacji działań z podwykonawcami. Ustalono
następującą hierarchię działań prewencyjnych: unikanie
ryzyka; zapobieganie ryzyku u źródła; dostosowywanie
pracy do pracownika; zastępowanie niebezpiecznych
materiałów bezpieczniejszymi oraz nadanie priorytetu
środkom ochrony zbiorowej przed środkami ochrony
indywidualnej. Pracownicy mają prawo do otrzymywania
informacji na temat ryzyka zawodowego, podejmowanych
działań zapobiegawczych, pierwszej pomocy oraz o
zasadach postępowania w razie wystąpienia wypadku przy
pracy czy awarii. Pracownicy mają obowiązek aktywnie
współpracować z pracodawcą w ramach podejmowanych przez
niego działań zapobiegawczych, stosować się do zaleceń
przekazanych im na szkoleniach, a także dbać o
bezpieczeństwo i zdrowie własne oraz innych pracowników.
Zapobieganie
wypadkom - czynniki sukcesu.
Zapewnienie bezpieczeństwa i higieny pracy wymaga
aktywnego zaangażowania kierownictwa,
współudziału pracowników
w działaniach na rzecz poprawy warunków pracy oraz
dobrze zaprojektowanego systemu zarządzania.
1. Zaangażowanie kierownictwa
Kierownictwo powinno aktywnie uczestniczyć w zarządzaniu
bezpieczeństwem i higieną pracy poprzez:
- ustanowienie polityki oraz celów ogólnych
bezpieczeństwa i higieny pracy;
- zapewnienie odpowiednich zasobów niezbędnych do
wdrożenia i realizacji polityki bhp;
- uwzględnianie problemów bhp na wszystkich poziomach
zarządzania i podejmowania decyzji;
- konsultowanie się z pracownikami;
- monitorowanie oraz prowadzenie przeglądów w celu
sprawdzenia stopnia realizacji polityki bhp i
skuteczności funkcjonowania całego systemu.
Przejawem
zaangażowania kierownictwa może być np. osobiste
zaangażowanie w realizację podjętych decyzji, udział w
dyskusjach na temat problemów bhp na posiedzeniach
kierownictwa, przeprowadzanie regularnych wizyt w
zakładzie pracy czy też udział w biadaniach przyczyn i
okoliczności wypadków przy pracy.
2. Zaangażowanie pracowników
Prowadzenie konsultacji z pracownikami jest nieodzownym
elementem skutecznego zarządzania. Wykorzystanie wiedzy
pracowników ułatwia prawidłową identyfikację zagrożeń
oraz wprowadzenie skutecznych działań zapobiegawczych w
obszarze bhp. Ważną rolę spełnią tutaj przedstawiciele
pracowników. Należy również konsultować z pracownikami
środki zapobiegawcze przed wprowadzeniem nowych
technologii lub produktów. Konsultacje przyczyniają się
do większego zaangażowania pracowników w działania na
rzecz poprawy stanu bhp w przedsiębiorstwie.
3. Zarządzanie bezpieczeństwem i higieną pracy
Systemowe podejście do zarządzania pozwala na
kompleksowe przeprowadzenie oceny ryzyka zawodowego oraz
skuteczniejsze wprowadzanie bezpiecznych metod pracy.
Okresowe przeglądy służą ocenie, czy stosowane środki
zapobiegawcze są właściwe.
Planowanie - obejmuje
identyfikację zagrożeń i ocenę związanego z nimi ryzyka
zawodowego oraz sposobu jego kontrolowania. Działania w
zakresie planowania obejmują w szczególności:
- ocenę ryzyka
zawodowego oraz określenie działań zapobiegawczych;
- identyfikację stosowanych rozwiązań oraz potrzeb
organizacyjnych w zakresie bhp
- identyfikację
potrzeb szkoleniowych;
- zapewnienie dostępu do wiedzy i umiejętności, w tym
wiedzy specjalistycznej w zakresie bhp;
Ocena ryzyka zawodowego obejmuje:
- identyfikację zagrożeń, czyli ustalenie, co może
spowodować wypadek lub sytuację awaryjną;
- ustalenie, kto może odnieść obrażenia i jak poważne;
należy tutaj uwzględnić pracowników, podwykonawców i
osoby postronne;
- określenie prawdopodobieństwa wystąpienia wypadku;
- ustalenie, w jaki sposób można wyeliminować lub
ograniczyć ryzyko zawodowe - czy można poprawić
organizację, metody pracy, wyposażenie lub szkolenia;
- ustalanie priorytetów działań, w zależności od poziomu
ryzyka zawodowego i liczby osób narażonych;
- prowadzenie środków zapobiegawczych;
- ocenę skuteczności wprowadzonych środków
zapobiegawczych;
- stałe konsultacje z pracownikami podczas
przeprowadzania oceny ryzyka zawodowego oraz
informowanie o jej wynikach;
Wdrażanie i
funkcjonowanie - Ten etap obejmuje realizację
planów. Może to oznaczać wprowadzanie zmian w
procedurach organizacyjnych, instrukcjach
stanowiskowych, środowisku pracy, stosowanym wyposażeniu
i materiałach, a także przeszkolenie kadry kierowniczej
i załogi oraz doskonalenie procesu komunikacji.
Szkolenia
Wszyscy pracownicy powinni rozumieć, jak należy pracować
bezpiecznie. Zatem szkolenie powinno uwzględniać
następujące problemy: identyfikację istniejących
zagrożeń, stosowane środki zapobiegawcze oraz sposoby
postępowania w razie wystąpienia wypadku i awarii.
Szkolenie powinno uwzględniać aktualny stan bhp
przedsiębiorstwa i być zrozumiałe, także dla pracowników
mówiących różnymi językami. Szkoleniami należy objąć
zarówno nowo zatrudnionych jak i dotychczasowych
pracowników, jeśli uległy zmianie procedury pracy lub
stosowany sprzęt i wyposażenie, a także w przypadku
zmiany stanowiska pracy lub wprowadzenia nowej
technologu.
Sprawdzanie oraz
działania korygujące i zapobiegawcze - Stan
bezpieczeństwa i higieny pracy oraz działania
podejmowane w celu jego poprawy powinny być
monitorowane. Może to być zarówno monitorowanie
reaktywne, np. analiza rejestrów wypadków przy pracy,
albo proaktywne, np. z wykorzystaniem informacji
zwrotnych od inspektorów, z audytów oraz od pracowników
nadzoru. Badanie wypadków przy pracy powinno dostarczać
informacji na temat ich bezpośrednich przyczyn, w tym
powinno wykazywać błędy w zarządzaniu. Celem
monitorowania jest zapewnienie prawidłowego
funkcjonowania systemu oraz realizacji procedur
organizacyjnych, a w razie potrzeby - natychmiastowe
podjęcie działań korygujących.
Przegląd wykonywany przez kierownictwo i audytowanie
- Umożliwia sprawdzenie skuteczności systemu zarządzania
jako całości. Istnieje tutaj okazja do antycypowania
zmian np. w gospodarce, rozwoju nowych produktów oraz
pojawienia się nowych technologu i uwzględnienia ich w
systemie zarządzania. Przegląd wypadków przy pracy
powinien być uwzględniony w szkoleniach prowadzonych dla
najwyższego kierownictwa. Celem audytów jest
sprawdzenie, czy realizacja polityki i funkcjonowanie
systemu zarządzania bhp przynoszą oczekiwane rezultaty w
zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy.
Lista kontrolna
- Czy zostały jasno ustalone procedury oraz określone
zakresy odpowiedzialności w obszarze bhp i czy każdy zna
zakres odpowiedzialności swój i innych pracowników?
- Czy wiadomo, co należy zrobić, aby spełnić przepisy
prawne z zakresu bhp? Jeśli nie, to czy została
wyznaczona kompetentna osoba, która może udzielać porad
w tym zakresie?
- Czy zidentyfikowano najistotniejsze zagrożenia dla
bezpieczeństwa i zdrowia i czy podjęto działania
zmierzające do ich wyeliminowania lub ograniczenia?
- Czy istnieją właściwe rozwiązania służące utrzymaniu
wyposażenia stanowisk pracy w należytym stanie?
- Czy pracownicy zostali zaopatrzeni w niezbędne środki
ochrony indywidualnej w przypadku, gdy nie można było w
inny sposób ograniczyć ryzyka zawodowego? Czy pracownicy
zostali przeszkoleni w zakresie ich stosowania?
- Czy pracownicy zostali poinformowani o wynikach oceny
ryzyka zawodowego, przeszkoleni w zakresie bezpiecznej
pracy oraz zasad postępowania w razie wystąpienia awarii
i wypadków przy pracy?
- Czy konsultuje się z pracownikami problemy bhp, w
szczególności dotyczące zmian w polityce bhp,
procedurach i wyposażeniu stanowisk pracy?
- Czy pracownicy wiedzą, w jaki sposób zgłaszać
niebezpieczne sytuacje i wypadki?
- Czy są podejmowane natychmiastowe działania dotyczące
obadania wypadków przy pracy, zdarzeń potencjalnie
wypadkowych i zgłaszanych problemów w zakresie bhp?
- Czy przeprowadzane są regularne kontrole stanowisk
pracy i czy kontroluje się stosowanie się pracowników do
procedur bezpieczeństwa?
- Czy istnieją rozwiązania organizacyjne umożliwiające
ocenę realizacji polityki bhp oraz funkcjonowania
systemu zarządzania bhp?
| 
panel reklamowy 
